2025-ci il, qlobal siyasi və iqtisadi düzəndə mühüm dəyişikliklərin baş verdiyi bir dövr kimi yadda qalır. Bu il həm beynəlxalq əməkdaşlıq, həm də rəqabət mühitində yeni tendensiyaların formalaşdığı bir mərhələdir. Aşağıda 2025-ci ilin siyasi və iqtisadi mənzərəsini geniş şəkildə təhlil edəcəyik.

Qlobal Siyasi Düzən

2025-ci ildə dünya siyasətində əsas diqqət mərkəzində olan məsələlərdən biri böyük güclər arasındakı rəqabət və regional münaqişələrin həlli yollarıdır. Beynəlxalq münasibətlərdə bir neçə əsas tendensiya müşahidə olunur:

1. ABŞ və Çin arasındakı rəqabət: ABŞ və Çin arasındakı geosiyasi rəqabət 2025-ci ildə də davam edir. Bu iki güc arasında ticarət, texnologiya və hərbi sahələrdəki mübarizə qlobal siyasətə təsir göstərir. Çin, "Bir Kəmər, Bir Yol" təşəbbüsü çərçivəsində Asiya, Afrika və Avropada təsirini artırmağa çalışır, ABŞ isə müttəfiqləri ilə birlikdə Çinin təsirini məhdudlaşdırmağa yönəlmiş strategiyalar həyata keçirir.
2. Avropa İttifaqının mövqeyi: Avropa İttifaqı (Aİ) 2025-ci ildə qlobal siyasətdə daha müstəqil bir mövqe tutmağa çalışır. Aİ, enerji təhlükəsizliyi və iqlim dəyişikliyi ilə bağlı məsələlərdə liderlik etməyə davam edir. Eyni zamanda, Rusiya ilə münasibətlərdə gərginlik davam edir, xüsusilə Ukrayna münaqişəsi və enerji siyasəti ilə bağlı problemlər diqqət mərkəzindədir.
3. Regional münaqişələr və həll yolları: Orta Şərqdə və Cənubi Asiyada davam edən münaqişələr 2025-ci ildə də beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb edir. Xüsusilə, İranın nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlar və Əfqanıstandakı vəziyyət qlobal sabitliyə təsir edən əsas məsələlərdən biridir.
4. Azərbaycan və Cənubi Qafqaz: Azərbaycan 2025-ci ildə regional liderlik mövqeyini gücləndirməkdə davam edir. Ölkədə keçirilən növbədənkənar seçkilər və iqtisadi islahatlar daxili sabitliyi təmin etməklə yanaşı, beynəlxalq arenada Azərbaycanın mövqeyini möhkəmləndirir.

Qlobal İqtisadi Düzən

2025-ci ildə dünya iqtisadiyyatı bir sıra mühüm dəyişikliklərlə üzləşir. Bu dəyişikliklər həm texnoloji inkişaf, həm də qlobal problemlərin həlli istiqamətində yeni yanaşmaların tətbiqi ilə müşayiət olunur.

1. Texnologiyanın iqtisadiyyata təsiri: Dünya İqtisadi Forumu tərəfindən 2025-2030-cu illər üçün hazırlanan proqnozlara əsasən, texnologiyanın əmək bazarına təsiri daha da artacaq. Süni intellekt, avtomatlaşdırma və rəqəmsal texnologiyalar bir çox sahədə iş yerlərinin strukturunu dəyişdirir. Bu, həm yeni imkanlar yaradır, həm də bəzi sahələrdə işsizlik riskini artırır.
2. İnflyasiya və pul siyasəti: 2025-ci ildə bir çox ölkələrdə inflyasiya ilə mübarizə əsas prioritetlərdən biri olaraq qalır. Mərkəzi banklar, o cümlədən Azərbaycanın Mərkəzi Bankı, qiymət sabitliyini təmin etmək üçün pul siyasətini sərtləşdirməkdə davam edir.
3. Enerji keçidi və iqlim dəyişikliyi: İqlim dəyişikliyi ilə mübarizə 2025-ci ildə də qlobal iqtisadi siyasətin əsas istiqamətlərindən biridir. Bərpa olunan enerji mənbələrinə keçid sürətlənir, lakin bu keçid bəzi ölkələrdə iqtisadi çətinliklər yaradır. Xüsusilə, neft və qaz ixrac edən ölkələr yeni iqtisadi modellərə keçid etmək məcburiyyətindədir.
4. Azərbaycanın iqtisadi siyasəti: Azərbaycan 2025-ci ildə iqtisadi inkişafını davamlı şəkildə təmin etmək üçün strateji planlar həyata keçirir. Dövlət büdcəsi Prezidentin müəyyən etdiyi strateji vəzifələrə uyğun olaraq hazırlanıb və iqtisadiyyatın diversifikasiyası əsas prioritetlərdən biri kimi qalır.

Dayanıqlı İnkişaf və Sosial Siyasət

2025-ci ildə dayanıqlı inkişaf konsepsiyası qlobal siyasət və iqtisadiyyatın əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Sosial bərabərsizlik, yoxsulluq və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə üçün beynəlxalq təşkilatlar və hökumətlər birgə səylər göstərir. Bu çərçivədə aşağıdakı məsələlər diqqət mərkəzindədir:

• Sosial bərabərsizliklə mübarizə: Qlobal səviyyədə yoxsulluğun azaldılması və təhsil imkanlarının artırılması üçün yeni proqramlar həyata keçirilir.
• Davamlı inkişaf məqsədləri: BMT-nin 2030-cu il üçün müəyyən etdiyi davamlı inkişaf məqsədlərinə çatmaq üçün 2025-ci ildə daha intensiv tədbirlər görülür.
   

Nəticə

2025-ci il həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan mürəkkəb, lakin eyni zamanda yeniliklərlə dolu bir dövr kimi xarakterizə olunur. Böyük güclər arasındakı rəqabət, texnologiyanın iqtisadiyyata təsiri və dayanıqlı inkişaf məqsədlərinə çatmaq üçün göstərilən səylər bu ilin əsas xüsusiyyətləridir. Azərbaycan kimi ölkələr isə regional liderlik mövqeyini gücləndirmək və iqtisadiyyatını diversifikasiya etmək üçün mühüm addımlar atır. Bu proseslər qlobal sabitlik və inkişaf üçün yeni imkanlar yaradır.